Szum Rumi

Rumia i Zagórze w przewodniku z lat dwudziestych

Słoneczne letnie przedpołudnia zachęcają do spacerów po Rumi i okolicach. Nie inaczej było sto lat temu. W latach dwudziestych nakładem Polskiego Towarzystwa Księgarni Kolejowych „Ruch” S.A. wydano „Przewodnik po polskiem Wybrzeżu” autorstwa Józefa Staśki. Autor malowniczo opisał w nim Rumię oraz Zagórze.

Józef Staśko (1900-1978) był nauczycielem, krajoznawcą i działaczem harcerskim. W czasie swojego życia stworzył ponad dwadzieścia przewodników, a także wielu artykułów i prac naukowych z zakresu geografii. „Przewodnik po polskiem wybrzeżu” był jego pierwszą publikacją. Wydając go, miał zaledwie 24 lata. Józef Staśko był także strażnikiem ochrony przyrody, społecznym opiekunem zabytków, honorowym przewodnikiem turystyki górskiej i pieszej oraz instruktorem krajoznawczym.

Rumia sprzed wieku

Do Rumi połowy lat dwudziestych nietrudno było trafić, a droga prowadząca ze stacji kolejowej do wioski (dzisiejsza ulica Starowiejska) była naprawdę malownicza. Autor „Przewodnika” opisywał miejscowość jako

„wieś gminną o 1000 mieszkańcach […]. Od stacji kolejowej 1,4 km wzdłuż strugi Zagórskiej przez pola i łąki równą szosą. Dochodząc do wsi, warto przystanąć i obejrzeć się na wszystkie strony. Cała dolina przedstawia wówczas nadzwyczaj okazale”.

Ówczesna Rumia opisywana była jako „schludna i bardzo porządna”. Autor zwrócił uwagę na „dwa kościoły, katolicki i ewangelicki” oraz „ochronkę dla dzieci, którą się prowadziło jakiś czas dzięki staraniom p. Bendygowej”.

W rysie historycznym Józef Staśko zwraca uwagę na mało znane epizody Rumi.

„Kościół w Rumji słynął na całą okolicę z powodu cudów, jakie się w nim działy dla cząstek św. Krzyża, które posiadał”. Autor zwraca także uwagę, że „ w r. 1663 zamieszkiwała w Rumji banda rozbójników, plądrująca całą okolicę”.

Zagórze – okolica prześliczna

Równie interesujący jest opis Zagórza.

„Ludność dochodzi do 1000 głów, przeważnie zajmuje się uprawą roli i hodowlą bydła na rozległych błoniach”. Staśko jest pod wrażeniem Doliny Zagórskiej Strugi, którą opisuje tak: „Okolica prześliczna. Wśród wyniosłych wzgórz, dochodzących do 70 metrów wysokości względnej, wije się urocza dolina wgłąb płyty Pomorskiej, a na jej dnie szemrze struga Zagórska”.

Podróżnik zachwyca się także okolicznymi szlakami – np. tym prowadzącym do Starej Piły i miejscowości Reszki.

„Tu już 195 metrów wysokości nad poziom morza. Jesteśmy na równinie pofałdowanej, w której zagłębieniach tworzą się jeziora i przytulają do nich ciche, czerwone wioski. Tu i ówdzie krajobraz zakryty wstęgą zielonego lasu, gdzieniegdzie wzgórzem odosobnionem”.

Józef Staśko dodaje także:

„Obcy przybysz, który zabawił w okolicach Zagórza jakiś czas, nie pożałuje tego. Ta cudna przyroda, pełna krasy szczególniej wśród wąwozów leśnych, oddziałać potrafi na każdy świeży umysł. Drażni ciszę tylko pociąg przebiegający w dole od czasu do czasu, a jeśli w głąb dolin się zapuścimy, to już nic ciszy nie zakłóci”.

Wszystkie cytaty pochodzą z „Przewodnika po polskiem wybrzeżu” (s. 142-145) autorstwa Józefa Staśki wydanym w 1926 roku. Pisownia i interpunkcja oryginalna.

Dodaj komentarz